पुणे : पुणे शहराची ओळख बनलेला ‘MH-12’ हा वाहन नोंदणी क्रमांक आता इतिहासजमा होण्याच्या मार्गावर आहे. गेल्या अनेक दशकांपासून पुण्यात नोंदणी होणाऱ्या वाहनांना MH-12 ही मालिका दिली जात होती. मात्र, या मालिकेतील उपलब्ध नोंदणी क्रमांक आता जवळपास संपत आल्याने पुणे प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाने (RTO) नव्या नोंदणी प्रणालीचा प्रस्ताव तयार केला आहे. या प्रस्तावाला राज्य परिवहन विभागाची मंजुरी मिळाल्यानंतर पुण्यातील नव्या वाहनांना वेगळ्या स्वरूपातील नोंदणी क्रमांक मिळण्याची शक्यता आहे.
सध्या पुणे आरटीओकडून दुचाकी वाहनांसाठी ZY मालिका, तर चारचाकी वाहनांसाठी ZW मालिका सुरू आहे. आरटीओच्या विद्यमान नियमानुसार ZZ मालिका पूर्ण झाल्यानंतर दोन अक्षरी प्रत्ययाची प्रणाली संपुष्टात येणार आहे. त्यामुळे नवीन नोंदणी क्रमांक देण्यासाठी पर्यायी प्रणाली लागू करणे आवश्यक झाले आहे.
आरटीओ अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, दुचाकी वाहनांची विद्यमान मालिका येत्या काही दिवसांतच संपण्याची शक्यता आहे, तर चारचाकी वाहनांसाठी उपलब्ध क्रमांक आणखी सुमारे दोन महिने पुरतील, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. त्यामुळे पुढील काळातील वाहन नोंदणी सुरळीत ठेवण्यासाठी प्रशासनाने आतापासूनच नवीन प्रणालीची तयारी सुरू केली आहे.
तीन-अक्षरी मालिकेचा प्रस्ताव
नोंदणी क्रमांकांची कमतरता दूर करण्यासाठी पुणे आरटीओने राज्य परिवहन विभागाकडे दोन पर्याय पाठवले आहेत. त्यातील पहिल्या प्रस्तावानुसार वाहनांचा नोंदणी क्रमांक MH-12-AAA-1234 अशा स्वरूपात असेल. म्हणजेच सध्याच्या दोन अक्षरांऐवजी तीन अक्षरांचा वापर करण्यात येईल. यामुळे मोठ्या प्रमाणात नवीन क्रमांक उपलब्ध होतील आणि अनेक वर्षे क्रमांकांची कमतरता भासणार नाही.
मात्र, या प्रस्तावासोबत काही तांत्रिक अडचणीही समोर आल्या आहेत. अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, क्रमांकातील अक्षरांची संख्या वाढल्यास प्रगत वाहतूक व्यवस्थापन प्रणाली (ATMS), सीसीटीव्ही कॅमेरे तसेच स्वयंचलित नंबर प्लेट ओळख प्रणाली (ANPR) यांना लांब नोंदणी क्रमांक अचूकपणे वाचण्यात अडचणी येऊ शकतात. परिणामी वाहतूक नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या वाहनांची ओळख पटविणे आणि दंडात्मक कारवाई करणे अधिक कठीण होण्याची शक्यता आहे.
अल्फान्यूमेरिक मालिकेचाही पर्याय
आरटीओने दुसरा पर्याय म्हणून अक्षरे आणि अंक यांचे मिश्र (अल्फान्यूमेरिक) स्वरूप असलेली नवी मालिका प्रस्तावित केली आहे. या पद्धतीत अक्षरे आणि अंक वेगळ्या क्रमाने वापरले जातील. मात्र, या स्वरूपामुळे काही वेळा क्रमांकातील एखादा अंक किंवा अक्षर हा मुख्य नोंदणी क्रमांकाचा भाग आहे की स्वतंत्र संकेत आहे, याबाबत गोंधळ निर्माण होण्याची शक्यता अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केली आहे.
याशिवाय, अशी नवी प्रणाली लागू करण्यासाठी केंद्र सरकारच्या ‘वाहन’ (VAHAN) डेटाबेसमध्ये आवश्यक बदल करावे लागतील. तसेच वाहनांच्या नंबर प्लेट तयार करणाऱ्या सॉफ्टवेअरमध्येही मोठ्या प्रमाणावर सुधारणा कराव्या लागणार आहेत. त्यामुळे या प्रक्रियेस काही कालावधी लागू शकतो.
अंतिम निर्णयाची प्रतीक्षा
उप प्रादेशिक परिवहन अधिकारी स्वप्निल भोसले यांनी सांगितले की, परिवहन विभाग सध्या दोन्ही प्रस्तावांचा सविस्तर अभ्यास करत आहे. लवकरच योग्य पर्यायावर अंतिम निर्णय घेतला जाईल आणि त्यानुसार पुण्यात नव्या वाहनांसाठी नवीन नोंदणी मालिका लागू करण्यात येईल.
दरम्यान, पुणेकरांसाठी ‘MH-12’ हा क्रमांक केवळ वाहन नोंदणी नसून शहराच्या ओळखीचा एक महत्त्वाचा भाग मानला जातो. त्यामुळे आगामी काळात नवी नोंदणी प्रणाली लागू झाली, तरी ‘MH-12’ हा कोड कायम राहील की त्याच्या स्वरूपात बदल होईल, याकडे वाहनधारकांसह सर्व पुणेकरांचे लक्ष लागले आहे.
