पुणे | प्रतिनिधी
पुणे शहरातील लाखो रिक्षाप्रवाशांसाठी महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. दैनंदिन प्रवासासाठी रिक्षेवर अवलंबून असलेल्या नागरिकांना लवकरच अधिकचा आर्थिक भार सहन करावा लागू शकतो. रिक्षा संघटनांनी सातत्याने केलेल्या भाडेवाढीच्या मागणीला सकारात्मक प्रतिसाद देत पुणे प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाने (आरटीओ) सुधारित रिक्षाभाड्याचा प्रस्ताव अंतिम केला असून, तो आता प्रादेशिक परिवहन समितीसमोर मंजुरीसाठी सादर करण्यात येणार आहे. समितीचे पदसिद्ध अध्यक्ष तथा पुणे जिल्हाधिकारी जितेंद्र डुडी यांच्या अंतिम मंजुरीनंतर नवीन भाडेदर लागू होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
गेल्या काही वर्षांत सीएनजी, पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींमध्ये सातत्याने वाढ झाली आहे. त्याचबरोबर वाहनांच्या देखभालीचा खर्च, सुटे भाग, टायर, विमा, फिटनेस, परवाना शुल्क तसेच इतर प्रशासकीय खर्चातही मोठी वाढ झाली आहे. या सर्व बाबींमुळे रिक्षाचालकांचे आर्थिक गणित बिघडले असून, सध्याच्या भाडेदरात व्यवसाय करणे कठीण झाल्याचा दावा रिक्षा संघटनांनी केला आहे. विशेषतः आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील युद्धजन्य परिस्थिती आणि इंधन दरांतील चढ-उतारामुळे वाहतूक व्यवसायावर अतिरिक्त आर्थिक ताण निर्माण झाल्याचे संघटनांचे म्हणणे आहे.
या पार्श्वभूमीवर परिवहन विभागाने विविध खर्चाचा अभ्यास करून नवीन भाडेदरांचा प्रस्ताव तयार केला आहे. प्रस्तावानुसार, सध्या पहिल्या दीड किलोमीटरसाठी आकारले जाणारे २५ रुपये वाढवून ३० रुपये करण्याची शिफारस करण्यात आली आहे. तसेच त्यानंतर प्रत्येक अतिरिक्त किलोमीटरसाठी १७ रुपयांऐवजी २० रुपये आकारण्याचा प्रस्ताव आहे. या बदलामुळे सुरुवातीच्या प्रवासासाठी थेट ५ रुपयांची वाढ होणार असून, पुढील प्रत्येक किलोमीटरमागे प्रवाशांना ३ रुपये अधिक मोजावे लागणार आहेत.
सध्याचे आणि प्रस्तावित रिक्षाभाडे
| प्रवास | सध्याचे भाडे | प्रस्तावित भाडे |
|---|---|---|
| पहिल्या १.५ किलोमीटरसाठी | २५ रुपये | ३० रुपये |
| त्यानंतर प्रत्येक किलोमीटर | १७ रुपये | २० रुपये |
रिक्षाभाड्यातील ही प्रस्तावित वाढ सर्वसामान्य नागरिकांच्या खिशावर परिणाम करणारी ठरणार आहे. पुणे शहरात दररोज लाखो नागरिक कामावर जाण्यासाठी, शाळा-महाविद्यालयात जाण्यासाठी, रेल्वे स्थानक, बसस्थानके, मेट्रो स्थानके तसेच इतर ठिकाणी पोहोचण्यासाठी रिक्षेचा वापर करतात. विशेषतः नोकरदार, विद्यार्थी, महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि सार्वजनिक वाहतुकीवर अवलंबून असलेले नागरिक यांच्यासाठी रिक्षा हे महत्त्वाचे वाहतूक साधन आहे. त्यामुळे भाडेवाढ लागू झाल्यास त्यांच्या दैनंदिन प्रवासाचा खर्च वाढून मासिक बजेटवर त्याचा थेट परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
दुसरीकडे, रिक्षाचालकांचे म्हणणे आहे की, वाढत्या महागाईच्या पार्श्वभूमीवर सध्याचे भाडेदर परवडणारे राहिलेले नाहीत. वाहनांचे हप्ते, सीएनजीचे वाढते दर, देखभाल खर्च आणि इतर खर्च भागवताना आर्थिक अडचणी निर्माण होत असल्याने भाडेवाढ आवश्यक असल्याचा त्यांचा दावा आहे. त्यामुळे प्रस्तावित दर मंजूर झाल्यास रिक्षाचालकांना काहीसा आर्थिक दिलासा मिळेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
पुण्यातील रिक्षा वाहतूक एका नजरेत
- एकूण रिक्षांची संख्या: सुमारे १ लाख ३० हजार
- दररोज रिक्षातून प्रवास करणारे नागरिक: सुमारे २० लाख
पुण्यातील वाढती लोकसंख्या, वाहतुकीची वाढती गरज आणि सार्वजनिक वाहतुकीवरील ताण लक्षात घेता रिक्षा सेवा शहराच्या वाहतूक व्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग मानली जाते. त्यामुळे रिक्षाभाड्यातील कोणताही बदल लाखो प्रवाशांवर थेट परिणाम करणारा ठरतो.
सध्या हा प्रस्ताव प्रादेशिक परिवहन समितीसमोर मंजुरीसाठी ठेवण्यात येणार असून, समितीची मान्यता मिळाल्यानंतर नवीन भाडेदर अधिकृतपणे लागू केले जातील. त्यामुळे आगामी काही दिवसांत या प्रस्तावावर काय निर्णय होतो, याकडे पुणेकर, रिक्षाचालक आणि प्रवासी संघटनांचे लक्ष लागले आहे.
