राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या (आरएसएस) शताब्दीनिमित्त, सरसंघचालक डॉ. मोहन भागवत यांनी रविवारी मुझफ्फरपूर येथे एका महत्त्वपूर्ण सामाजिक समरसता चर्चासत्र आणि संवादाला संबोधित केलं. समाजात एकता आणि सुसंवाद यावर भर देत ते म्हणाले की, जेव्हा प्रत्येक जात आणि समुदाय प्रगती करेल तेव्हाच समाज आणि देश खरी प्रगती साधेल.
लोकसंख्या नियंत्रण आणि हिंदू राष्ट्र –
लोकसंख्या नियंत्रणाच्या प्रश्नावर ते म्हणाले की, सरकार दोन अपत्य धोरणाबद्दल बोलत असताना हिंदू समाजाला तीन मुलं होण्यापासून कोणीही रोखलेलं नाही. हिंदू राष्ट्राच्या प्रश्नावर त्यांनी स्पष्ट केलं की, देशाला हिंदू राष्ट्र घोषित करण्याची गरज नाही, कारण ते आधीच तसं आहे. भारतात विविधता आहे, विभाजितता नाही. ब्रिटिशांनी वाढत्या विभाजनांनी राज्य केलं; आता आपल्याला ती विभागणी संपवून समाजाला एकत्र करण्याची गरज आहे.
“हिंदू समाजाला तीन मुले होण्यापासून कोणीही रोखलेलं नाही. सरकार दोन मुले होण्याबद्दल देखील बोलते. देशाला हिंदू राष्ट्र घोषित करण्याची गरज नाही, कारण ते आधीच हिंदू राष्ट्र आहे. भारतात विविधता आहे, विभाजन नाही.” – मोहन भागवत, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे प्रमुख
परदेशी शक्ती आणि भारताच्या प्रगतीची चिंता –
डॉ. मोहन भागवत म्हणाले की, आज भारताच्या प्रगतीसाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण होत आहे, परंतु आव्हानं देखील कमी नाहीत. काही परदेशी शक्तींना भारताची प्रगती नको आहे कारण त्यांना त्यांची ‘दुकानदारी’ बंद पडेल अशी भीती वाटते. म्हणूनच ते भारताच्या विकासाच्या मार्गात अडथळे निर्माण करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. भीती आणि कमकुवतपणावर मात करण्यासाठी स्वावलंबन आवश्यक आहे यावर त्यांनी भर दिला, जे समस्यांवर कायमस्वरूपी उपाय देऊ शकते.
सुसंवाद आणि ऐतिहासिक धड्यांची आवश्यकता –
जागतिक स्तरावर सुसंवादाच्या अभावाबद्दल सरसंघचालकांनी चिंता व्यक्त केली आणि सांगितलं की जर सुसंवाद नसेल तर लोक आपापसात लढतील आणि नष्ट होतील. ऐतिहासिक उदाहरणे देत त्यांनी स्पष्ट केलं की, कोणत्याही परदेशी शक्तीनं भारताला स्वतःच्या सत्तेनं वश केलं नाही, तर आपल्या अंतर्गत विभाजनांचा फायदा घेऊन राज्य केलं. जर समाजात सुसंवाद निर्माण झाला तर लोक एकमेकांचे सुख-दु:ख वाटून घेतील आणि समस्या आपोआप सुटतील.
सामाजिक जागृती आणि स्थानिक पातळीवरील उपाय –
डॉ. भागवत म्हणाले की, समाज आता जागृत होत आहे आणि देश वेगाने प्रगती करत आहे. जर समाजाने ब्लॉक किंवा सबडिव्हिजन पातळीवर आपल्या समस्यांवर चर्चा केली तर लोकांना आता कोणत्याही नेत्यावर अवलंबून राहण्याची गरज राहणार नाही. त्यांनी विविध जाती आणि समुदायांच्या उन्नतीबद्दल तसंच इतर समुदायांच्या समस्या सोडवण्यासाठी केलेल्या प्रयत्नांबद्दलही विचारपूस केली.
प्रश्नोत्तर सत्रात सज्जन शक्तीवर भर –
दुसऱ्या प्रश्नोत्तर सत्रादरम्यान, सरसंघचालकांनी केवळ समस्या दाखवण्याऐवजी उपाय देखील सुचवले पाहिजेत यावर भर दिला. आज, देश चांगल्या शक्तीच्या बळावर प्रगती करत आहे, जिथे लोक त्यांच्या पातळीवर सामाजिक समस्या सोडवत आहेत. मात्र, हे प्रयत्न तळागाळातील पातळीपर्यंत नेणे आवश्यक आहे. त्यांनी स्पष्ट केलं की समस्या केवळ पद्धतशीर उपायांनी सोडवल्या जाणार नाहीत; केवळ परस्पर चिंतनातूनच कायमस्वरूपी उपाय सापडतील.
जात संघटनांची भूमिका आणि सेवेची भावना –
डॉ. भागवत यांनी सांगितलं की, ब्लॉक स्तरावरील समुदाय आणि जात संघटनांनी भौतिक आणि नैतिक उन्नतीचा गांभीर्याने विचार केला पाहिजे. त्यांनी यावर भर दिला की समाजसेवा ही केवळ श्रीमंतांपुरती मर्यादित नाही. फक्त चांगलं मन असलेले लोकच दुःखी आणि गरजूंची सेवा करू शकतात. अनेक गावांमधील उदाहरणे देत त्यांनी सरकारी मदतीशिवाय समुदायांनी त्यांच्या समस्या कशा सोडवल्या आहेत हे स्पष्ट केलं.
