पुणे : पारंपरिक वादनाच्या तालावर तरुणाईचा उत्साह; अनेक पथकांकडून जोरदार सरावाला सुरुवात
पुणे : गणेशोत्सवाची चाहूल लागताच पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड परिसरात ढोल-ताशा पथकांच्या सरावाला वेग आला आहे. गणेशोत्सवातील आगमन आणि विसर्जन मिरवणुकीचे प्रमुख आकर्षण ठरणाऱ्या ढोल-ताशा पथकांची क्रेझ दिवसेंदिवस वाढत असून, यंदाही मोठ्या संख्येने तरुण, विद्यार्थी, महिला तसेच विविध क्षेत्रात कार्यरत नागरिक पथकांमध्ये सहभागी होत आहेत.
पुण्याच्या सार्वजनिक गणेशोत्सवाला ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक परंपरा लाभली आहे. या परंपरेमध्ये ढोल-ताशा वादनाला विशेष स्थान आहे. गेल्या काही वर्षांत डीजेच्या वाढत्या वापराच्या पार्श्वभूमीवर पारंपरिक ढोल-ताशा वादनाकडे पुन्हा मोठ्या प्रमाणात नागरिक आकर्षित होताना दिसत आहेत. त्यामुळे गणेशोत्सवाच्या आधीच विविध पथकांकडून सराव सुरू करण्यात आला आहे.
तरुणाईचा वाढता सहभाग
ढोल-ताशा पथकांमध्ये सहभागी होण्यासाठी तरुणाईमध्ये मोठी उत्सुकता आहे. शालेय व महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांपासून ते आयटी क्षेत्रातील अभियंते, डॉक्टर, नोकरदार महिला आणि इतर व्यावसायिकांपर्यंत विविध क्षेत्रातील नागरिक या पारंपरिक कलेशी जोडले जात आहेत.
विशेष म्हणजे पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडमध्ये नोकरी अथवा शिक्षणासाठी आलेल्या परराज्यातील तरुणांनाही ढोल-ताशा वादनाचे आकर्षण निर्माण झाले आहे. भाषेची अडचण न मानता अनेक तरुण पथकांमध्ये सहभागी होत असून, गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरेशी जोडले जात आहेत.
सरावामागे मोठी मेहनत
मिरवणुकीमध्ये काही मिनिटे किंवा काही तास दिसणाऱ्या लयबद्ध वादनामागे अनेक आठवड्यांची मेहनत असते. पथकातील प्रत्येक वादकाला ठेका, ताल, लय आणि शिस्त यांचा समन्वय साधावा लागतो. त्यामुळे गणेशोत्सवाच्या एक-दोन महिने आधीपासूनच नियमित सरावाला सुरुवात केली जाते.
वादन करताना प्रत्येक वादकाने एकमेकांच्या तालाशी जुळवून घेणे आवश्यक असते. त्यामुळे केवळ शारीरिक क्षमता नव्हे, तर एकाग्रता, संयम, शिस्त आणि संघभावना यांनाही मोठे महत्त्व आहे.
महिलांचाही उत्स्फूर्त सहभाग
ढोल-ताशा पथकांमध्ये महिलांचा सहभागही लक्षणीयरीत्या वाढला आहे. नोकरदार महिला, गृहिणी, तरुणी आणि विद्यार्थिनी मोठ्या उत्साहाने वादनाचे प्रशिक्षण घेत आहेत. पारंपरिक वादन ही केवळ पुरुषांची मक्तेदारी नसून महिलाही त्यात प्रभावीपणे योगदान देत असल्याचे चित्र पुणे परिसरात पाहायला मिळत आहे.
डीजेला पर्याय म्हणून पारंपरिक वादनाला पसंती
गणेशोत्सव अधिक पारंपरिक आणि सांस्कृतिक पद्धतीने साजरा करण्याच्या विचाराला गेल्या काही वर्षांत बळ मिळाले आहे. ध्वनिप्रदूषणाचा प्रश्न आणि डीजेच्या आवाजाबाबतच्या चर्चांच्या पार्श्वभूमीवर अनेक गणेश मंडळे पारंपरिक ढोल-ताशा पथकांना प्राधान्य देत आहेत.
यामुळे ढोल-ताशा पथकांना गणेशोत्सवाच्या काळात मोठी मागणी निर्माण होत आहे. मिरवणुकीतील शिस्तबद्ध, लयबद्ध आणि आकर्षक वादन हे नागरिकांसाठी विशेष आकर्षण ठरत आहे.
ढोल-ताशा पथकांमुळे रोजगारालाही चालना
ढोल-ताशा पथकांची वाढती लोकप्रियता ही केवळ सांस्कृतिक बाब राहिलेली नाही, तर त्यातून मोठे अर्थकारणही निर्माण होत आहे. ढोल-ताशे तयार करणारे कारागीर, वाद्य विक्रेते, गणवेश तयार करणारे टेलर, वाहनचालक, मांडव व लायटिंग व्यावसायिक, छायाचित्रकार, व्हिडिओग्राफर आणि सोशल मीडिया क्षेत्रातील व्यक्तींना या माध्यमातून रोजगाराच्या संधी मिळतात.
पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडमध्ये गणेशोत्सवाच्या काळात ढोल-ताशा पथकांशी संबंधित आर्थिक व्यवहार मोठ्या प्रमाणावर होत असल्याचे विविध वृत्तांमधून समोर आले आहे.
पथकांसमोर सरावाच्या जागेचा प्रश्न
एकीकडे ढोल-ताशा पथकांची लोकप्रियता वाढत असताना दुसरीकडे त्यांच्या सरावासाठी पुरेशी जागा उपलब्ध नसल्याचा प्रश्नही निर्माण झाला आहे. अनेक पथकांना खासगी जागा भाड्याने घेऊन सराव करावा लागतो. त्यामुळे सरावाची जागा, वाद्य ठेवण्यासाठी जागा आणि सुरक्षित वातावरण उपलब्ध करून देण्याची मागणीही पुढे येत आहे.
संस्कृतीसोबत शिस्त आणि सामाजिक बांधिलकी
ढोल-ताशा पथकांचा उद्देश केवळ मिरवणुकीत वादन करणे एवढाच मर्यादित राहिलेला नाही. अनेक पथकांमध्ये शिस्त, व्यसनमुक्ती, संघभावना आणि सामाजिक बांधिलकी यांना महत्त्व दिले जाते. काही पथकांकडून सामाजिक उपक्रम, गरजू विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक मदत तसेच इतर समाजोपयोगी कार्यक्रमही राबवले जातात.
प्रेस नोटसाठी ठळक मुद्दे
- गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर पुणे-पिंपरी परिसरात ढोल-ताशा पथकांचा सराव जोरात.
- तरुणाईमध्ये ढोल-ताशा वादनाची वाढती क्रेझ.
- विद्यार्थी, महिला, आयटी अभियंते, डॉक्टर आणि विविध क्षेत्रातील नागरिकांचा सहभाग.
- परराज्यातून पुण्यात आलेले तरुणही पारंपरिक वादनाकडे आकर्षित.
- डीजेऐवजी पारंपरिक ढोल-ताशा वादनाला वाढती पसंती.
