ज्योतिबानगर : बदलत्या हवामानामुळे शेतीसमोर निर्माण होत असलेल्या आव्हानांवर मात करण्यासाठी आणि उत्पादन खर्च कमी करून शेती अधिक किफायतशीर करण्याच्या उद्देशाने ज्योतिबानगर येथे विशेष शेतीशाळेचे आयोजन करण्यात आले. या उपक्रमात शेतकऱ्यांना हवामान अनुकूल शेती तंत्रज्ञान, पेरणीपूर्व नियोजन, बीजप्रक्रिया, आंतरपीक पद्धती आणि आधुनिक शेती तंत्राबाबत सविस्तर मार्गदर्शन करण्यात आले.
बदलते हवामान, पावसाची अनिश्चितता, वाढते तापमान आणि नैसर्गिक आपत्ती यामुळे शेतकऱ्यांसमोर अनेक अडचणी निर्माण होत आहेत. या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांनी पारंपरिक शेतीबरोबरच आधुनिक व हवामान अनुकूल तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करणे आवश्यक असल्याचे मार्गदर्शन करण्यात आले.
पेरणीपूर्व नियोजनावर विशेष भर
शेतीशाळेत पेरणीपूर्व योग्य नियोजनाचे महत्त्व शेतकऱ्यांना पटवून देण्यात आले. जमिनीची योग्य मशागत, बेड तयार करणे, टोकण पद्धत, शून्य किंवा कमीत कमी मशागत, आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब, बियाण्याची उगवण क्षमता तपासणे आणि बीजप्रक्रिया यासारख्या महत्त्वाच्या विषयांवर मार्गदर्शन करण्यात आले. अशा तंत्रज्ञानाचा वापर केल्यास हवामानातील बदलांचा पिकांवर होणारा परिणाम कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे खर्चात बचत
शेतीत आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केल्यास उत्पादन खर्च कमी करून उत्पादकता वाढविण्यास मदत होते. हवामान अनुकूल शेती पद्धतीमध्ये पाण्याचा कार्यक्षम वापर, मातीची सुपीकता टिकविणे, योग्य पीक पद्धतीचा अवलंब आणि नैसर्गिक संसाधनांचा प्रभावी वापर यावर भर देण्यात येतो.
हवामानातील वाढती अनिश्चितता आणि पावसातील खंड यामुळे पारंपरिक कोरडवाहू शेतीसमोर आव्हाने निर्माण होत असून, या परिस्थितीत हवामान अनुकूल तंत्रज्ञानाचा स्वीकार शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा ठरत आहे.
जैविक व नैसर्गिक निविष्ठांची माहिती
शेतकऱ्यांना रासायनिक निविष्ठांवरील खर्च कमी करण्यासाठी जैविक आणि नैसर्गिक निविष्ठांचे उत्पादन कसे करावे, याबाबतही माहिती देण्यात आली. बीजामृत, जीवामृत, लिंबोळी अर्क, दशपर्णी अर्क आणि ट्रायकोडर्मा तयार करण्याच्या पद्धती तसेच त्यांचे फायदे याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले.
कीड व्यवस्थापनाचे धडे
शेतीशाळेत एकात्मिक कीड व्यवस्थापनाबाबतही शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करण्यात आले. सापळा पिके, पक्षी थांबे, चिकट सापळे आणि मित्रकीटकांचे संवर्धन यासारख्या पर्यावरणपूरक उपायांचा वापर करून पिकांवरील किडींचे नियंत्रण कसे करावे, याची माहिती देण्यात आली.
डिजिटल माध्यमातून तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन
राज्यातील हवामान अनुकूल तंत्रज्ञान अभियानाचा भाग म्हणून डिजिटल माध्यमातूनही शेतीविषयक मार्गदर्शनाची व्यवस्था करण्यात आली आहे. कृषी विभाग, कृषी तज्ज्ञ आणि प्रगतशील शेतकऱ्यांकडून विविध पिकांसाठी उपयुक्त तंत्रज्ञानाची माहिती दिली जात आहे.
शेतकऱ्यांचा उत्स्फूर्त सहभाग
ज्योतिबानगर येथील शेतीशाळेत शेतकऱ्यांनी मोठ्या संख्येने सहभाग घेतला. शेतीसमोरील विविध समस्या, हवामानातील बदलांचा पिकांवर होणारा परिणाम आणि आगामी हंगामाचे नियोजन याबाबत शेतकऱ्यांनी चर्चा केली.
तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनामुळे शेतकऱ्यांना वैज्ञानिक पद्धतीने शेती करण्याची माहिती मिळाल्याने आगामी हंगामात आधुनिक व हवामान अनुकूल तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्यासाठी मदत होणार आहे.
