दक्षिण आशियातील राजकारणात मोठी खळबळ उडवणारी घडामोड समोर आली आहे. पाकिस्तानातील बलुचिस्तान प्रदेशातील काही स्वातंत्र्यवादी नेत्यांनी ‘रिपब्लिक ऑफ बलुचिस्तान’ या नावाने स्वतंत्र राष्ट्राची घोषणा केल्याचा दावा केला असून, ११ ऑगस्ट हा दिवस ‘स्वातंत्र्यदिन’ म्हणून साजरा करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. या घोषणेमुळे पाकिस्तानच्या राजकीय व सुरक्षा व्यवस्थेसमोर नवे आव्हान उभे राहिल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.
मात्र, सध्या बलुचिस्तानला कोणत्याही देशाने स्वतंत्र राष्ट्र म्हणून अधिकृत मान्यता दिलेली नाही. त्यामुळे ही घोषणा स्वातंत्र्यवादी गटांची भूमिका असून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ती अद्याप मान्य झालेली नाही.
११ ऑगस्टला स्वातंत्र्यदिन साजरा करण्याचे आवाहन
बलुच स्वातंत्र्य चळवळीतील नेते मीर यार बलुच यांनी जगभरातील बलुच नागरिकांना ११ ऑगस्ट रोजी आपल्या घरांवर, दुकानांवर, शैक्षणिक संस्थांवर आणि सार्वजनिक ठिकाणी बलुचिस्तानचा ध्वज फडकवण्याचे आवाहन केले आहे. त्यांनी हा दिवस बलुचिस्तानचा अधिकृत स्वातंत्र्यदिन म्हणून साजरा करण्याची घोषणा केली आहे.
त्यांच्या मते, ११ ऑगस्ट १९४७ रोजी ब्रिटिश प्रशासनाने बलुचिस्तानच्या स्वतंत्र अस्तित्वाला मान्यता दिली होती. मात्र, १९४८ मध्ये पाकिस्तानने लष्करी कारवाई करून बलुचिस्तानचा ताबा घेतल्याचा आरोप त्यांनी केला आहे.
स्वतंत्र राष्ट्राच्या मान्यतेची मागणी
बलुच स्वातंत्र्यवादी संघटनांनी संयुक्त राष्ट्रसंघ (UN) तसेच जगातील विविध देशांना बलुचिस्तानला स्वतंत्र आणि सार्वभौम राष्ट्र म्हणून मान्यता देण्याची मागणी केली आहे. पाकिस्तानकडून गेल्या अनेक दशकांपासून मानवी हक्कांचे उल्लंघन, हिंसाचार आणि संसाधनांचे शोषण होत असल्याचा आरोपही या संघटनांनी केला आहे.
स्वातंत्र्यवादी नेत्यांच्या मते, दक्षिण आशियात दीर्घकालीन शांतता आणि स्थैर्यासाठी स्वतंत्र बलुचिस्तान आवश्यक आहे.
पाकिस्तानसमोर नवे आव्हान
आधीच आर्थिक संकट, राजकीय अस्थिरता आणि अंतर्गत सुरक्षा समस्यांना सामोरे जाणाऱ्या पाकिस्तानसाठी ही घोषणा संवेदनशील मानली जात आहे. बलुचिस्तान हा नैसर्गिक वायू, खनिज संपत्ती आणि ग्वादर बंदरासारख्या महत्त्वाच्या प्रकल्पांमुळे पाकिस्तानसाठी अत्यंत रणनीतिक प्रदेश आहे. त्यामुळे या भागातील कोणतीही राजकीय घडामोड पाकिस्तानसाठी महत्त्वाची ठरते.
आंतरराष्ट्रीय मान्यता अद्याप नाही
स्वातंत्र्यवादी गटांनी स्वतंत्र राष्ट्राची घोषणा केली असली, तरी आजपर्यंत कोणत्याही सार्वभौम राष्ट्राने किंवा संयुक्त राष्ट्रसंघाने बलुचिस्तानला स्वतंत्र देश म्हणून मान्यता दिलेली नाही. त्यामुळे बलुचिस्तान हा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अजूनही पाकिस्तानचाच भाग मानला जातो.
परदेशातील बलुच नागरिकांनाही आवाहन
मीर यार बलुच यांनी परदेशात राहणाऱ्या बलुच नागरिकांनाही ११ ऑगस्ट रोजी विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करून स्वातंत्र्यदिन साजरा करण्याचे आवाहन केले आहे. त्यांनी बलुच समाजाने एकजूट दाखवून स्वतंत्र राष्ट्राच्या मागणीला बळ द्यावे, असेही म्हटले आहे.
स्थितीवर सर्वांचे लक्ष
या घोषणेनंतर दक्षिण आशियातील घडामोडींवर आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे लक्ष लागले आहे. पुढील काही दिवसांत पाकिस्तान सरकारची भूमिका, सुरक्षा परिस्थिती आणि आंतरराष्ट्रीय प्रतिक्रिया याकडे सर्वांचे लक्ष असेल.
