टेकडीवरील उत्खननाच्या पार्श्वभूमीवर नव्या बोगदा प्रस्तावाला पर्यावरणप्रेमींचा विरोध; महापालिकेच्या मुख्य सभेकडे लक्ष
पुणे, ता. १७ : पुण्याचे हिरवे वैभव म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या तळजाई टेकडीवरील विकासकामे, डोंगर उतारावरील बांधकामे आणि आता प्रस्तावित करण्यात आलेल्या भुयारी मार्गामुळे पर्यावरणाचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. तळजाई टेकडीच्या परिसरात यापूर्वी झालेल्या उत्खननावरून प्रश्न उपस्थित होत असतानाच, तळजाई टेकडी ते हिंगणे (सिंहगड रस्ता) या दरम्यान भुयारी मार्ग उभारण्याचा प्रस्ताव पुढे आल्याने पर्यावरणप्रेमी आणि स्थानिक नागरिकांकडून चिंता व्यक्त केली जात आहे.
तळजाई टेकडी परिसरातील नैसर्गिक रचना, डोंगरउतार, झाडे आणि पावसाच्या पाण्याचा नैसर्गिक प्रवाह यांचा विचार करूनच कोणतेही मोठे बांधकाम किंवा पायाभूत सुविधा प्रकल्प राबवावेत, अशी मागणी नागरिकांकडून होत आहे.
डोंगर उत्खननाचा मुद्दा पुन्हा चर्चेत
तळजाई टेकडी परिसरात काही ठिकाणी मोठ्या प्रमाणावर डोंगर उत्खनन झाल्याचे आरोप यापूर्वीही करण्यात आले आहेत. काही ठिकाणी डोंगर उतार कापण्यात आल्याने नैसर्गिक भूभागात बदल झाल्याचा दावा केला जात आहे. या पार्श्वभूमीवर टेकड्यांवरील बांधकामांना परवानगी देताना नियमांचे पालन झाले आहे का, याची चौकशी करण्याची मागणी पुढे आली आहे.
महापालिका स्थायी समितीचे अध्यक्ष श्रीनाथ भिमाले यांनी डोंगर उतार आणि टेकड्यांवरील बांधकामांच्या परवानग्यांबाबत चौकशीची मागणी केल्याचे सांगण्यात येत आहे. काही टेकडी क्षेत्रे कागदोपत्री निवासी क्षेत्र म्हणून दाखविण्यात आली असली तरी प्रत्यक्ष जागेवरील डोंगराचा उतार, नैसर्गिक रचना आणि पर्यावरणीय परिस्थिती यांचा स्वतंत्रपणे विचार होणे आवश्यक असल्याची भूमिका त्यांनी मांडल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
या प्रकरणाची सखोल चौकशी करण्यासाठी उपग्रह छायाचित्रे तसेच तांत्रिक संस्थांच्या माध्यमातून तपास करण्याची मागणी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे करण्यात आल्याचेही सांगण्यात येते.
पुण्यातील अनेक टेकड्यांचा प्रश्न
महापालिकेच्या बांधकाम विभागाच्या अहवालाचा संदर्भ देताना शहरातील विविध टेकड्यांवरील बांधकामांचा मुद्दाही उपस्थित करण्यात आला आहे. हनुमान टेकडी, पर्वती, धनकवडी, आंबेगाव पठार, बिबवेवाडी, कात्रज आणि हडपसर-रामटेकडी यांसह विविध भागांतील डोंगर उतारांवरील बांधकामांचा अभ्यास करण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे.
डोंगर उतारावरील बांधकामांना परवानगी देताना संबंधित नियम, पर्यावरणीय परिणाम आणि भू-तांत्रिक सुरक्षितता यांचा विचार करण्यात आला आहे का, याची तपासणी करण्याची मागणी नागरिकांकडून होत आहे.
तळजाई-हिंगणे भुयारी मार्गाचा प्रस्ताव
दरम्यान, नगरसेवक महेश नानासाहेब वाबळे यांनी तळजाई टेकडी ते हिंगणे (सिंहगड रस्ता) या दरम्यान भुयारी मार्ग तयार करण्याबाबत महापालिका आयुक्तांची भेट घेऊन मागणीपत्र दिल्याचे सांगण्यात येते.
सातारा रस्ता आणि सिंहगड रस्ता यांच्यातील प्रवासाचा वेळ कमी करण्याच्या उद्देशाने हा प्रस्ताव मांडण्यात आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. प्रस्ताव प्रत्यक्षात आल्यास या दोन भागांमधील वाहतूक अधिक सुलभ होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
मात्र, टेकडीच्या पोटातून भुयारी मार्ग तयार करताना पर्यावरणीय आणि भू-तांत्रिक परिणामांचा सखोल अभ्यास होणे आवश्यक आहे, अशी भूमिका पर्यावरणप्रेमींकडून मांडली जात आहे.
भूगर्भीय सुरक्षिततेबाबत अभ्यासाची मागणी
तळजाई परिसरातील डोंगर उतारावर यापूर्वी झालेल्या उत्खननाच्या पार्श्वभूमीवर नव्या बोगदा प्रकल्पामुळे परिसराच्या भूगर्भीय स्थैर्यावर परिणाम होईल का, पावसाच्या पाण्याच्या नैसर्गिक प्रवाहात बदल होईल का, तसेच भूजलावर त्याचा परिणाम होऊ शकतो का, याचा तज्ज्ञांकडून अभ्यास करण्याची मागणी होत आहे.
विशेषतः पावसाळ्यात पुणे परिसरातील डोंगर उतारांवर पाण्याचा प्रवाह आणि मातीची धूप यांसारख्या बाबी महत्त्वाच्या ठरतात. त्यामुळे कोणताही मोठा भुयारी प्रकल्प हाती घेण्यापूर्वी भू-तांत्रिक सर्वेक्षण, पर्यावरणीय परिणामांचा अभ्यास आणि जलवैज्ञानिक परीक्षण करणे आवश्यक असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.
ड्रोन छायाचित्रांमुळे चर्चेला उधाण
तळजाई टेकडी परिसरातील काही ड्रोन छायाचित्रे आणि व्हिडिओ सोशल मीडियावर प्रसारित होत असून, त्यामध्ये काही भागातील डोंगर उतारावर झालेल्या उत्खननाबाबत प्रश्न उपस्थित करण्यात आले आहेत. पूर्वेकडील भागात मोठ्या प्रमाणावर डोंगर कापण्यात आल्याचा दावा केला जात असून, पश्चिमेकडील हिंगणे खुर्द परिसरातील काही भागांबाबतही नागरिकांकडून आक्षेप नोंदविण्यात येत आहेत.
या छायाचित्रांमधील बाबींची अधिकृत तांत्रिक पडताळणी होणे आवश्यक असून, प्रत्यक्ष परिस्थिती आणि मंजूर आराखडे यांची तुलना करूनच वस्तुस्थिती स्पष्ट होऊ शकते.
महापालिकेच्या मुख्य सभेकडे पुणेकरांचे लक्ष
टेकड्यांवरील बांधकामे, पर्यावरण संवर्धन आणि तळजाई परिसरातील प्रस्तावित भुयारी मार्ग या पार्श्वभूमीवर महापालिकेच्या आगामी मुख्य सभेत या विषयावर चर्चा होण्याची शक्यता आहे.
तळजाई टेकडी ही पुण्याच्या पर्यावरणीय आणि नैसर्गिक वारशाचा महत्त्वाचा भाग असल्याने विकासकामांना पूर्णपणे विरोध करण्याऐवजी नैसर्गिक रचना आणि पर्यावरणाचे नुकसान होणार नाही, अशा पद्धतीनेच प्रकल्पांचे नियोजन करावे, अशी भूमिका नागरिकांकडून व्यक्त होत आहे.
भुयारी मार्गाचा प्रस्ताव पुढे नेताना वाहतूक कोंडी कमी करण्याचा उद्देश साध्य होण्याबरोबरच टेकडीचे पर्यावरण, भूगर्भीय स्थैर्य, पाण्याचे नैसर्गिक स्रोत आणि जैवविविधता यांचे संरक्षण कसे केले जाणार, याचे स्पष्ट उत्तर प्रशासनाने द्यावे, अशी मागणी होत आहे.
तळजाई टेकडीच्या संवर्धनाचा मुद्दा आणि प्रस्तावित भुयारी मार्ग यामुळे आता महापालिका प्रशासन नेमकी कोणती भूमिका घेणार, याकडे पुणेकर आणि पर्यावरणप्रेमींचे लक्ष लागले आहे.
